بررسی مهم‌ترین و متداول‌ترین آسیب‌ها و بیماری‌های شغلی

مقدمه

به نظر شما آسیب‌ها و بیماری‌های شغلی شامل چه مواردی هستند؟ اصلاً چرا بررسی آسیب‌های ایجاد شده در یک محیط شغلی، اهمیت زیادی دارد؟ آسیب دیدن کارمندان و کارگران در محیط کار، مسأله‌ای مهم به حساب می‌آید. این مسأله گاهی اوقات باعث ورود آسیب‌های کم و گاهی اوقات هم باعث ورود آسیب‌های شدید به بدن کارگران می‌شود. اینجاست که بررسی متداول‌ترین آسیب‌ها و بیماری‌های ایجاد شده در محیط شغلی اهمیت زیادی پیدا می‌کند. با بررسی موارد قرار گرفته در این دسته‌بندی، مدیران می‌توانند بهترین راه حل و روش‌های پیشگیری را مورد استفاده قرار دهند.

البته که در حال حاضر نمی‌توان نسبت به بررسی دقیق مهم‌ترین انواع آسیب‌ها و بیماری‌های شغلی اقدام نمود. لیست آسیب‌های شغلی روز به روز در حال افزایش بوده و این مسأله می‌تواند روی میزان بازدهی یک محیط کاری تاثیر‌گذار باشد. پس نقش مدیران و خود کارگران برای کاهش سطح آسیب‌ها و بیماری‌های مربوط به شغل، چشمگیر می‌باشد. امروز ما قصد داریم تا مهم‌ترین و متداول‌ترین آسیب‌ها و بیماری‌های شغلی را به صورت دقیق مورد بررسی قرار دهیم. پس اگر شما هم قصد دارید تا روی این موضوع تحقیق انجام دهید یا اینکه به دنبال کسب اطلاعات بیشتر در مورد آسیب‌های رایج در یک محیط شغلی هستید، ادامه مقاله امروز ما را از دست ندهید.

تعریف آسیب‌ها و بیماری‌های شغلی

بیایید کارمان را با بررسی چیستی آسیب‌ها و بیماری‌های شغلی شروع کنیم. آسیب‌ها و بیماری‌های شغلی چه تعریفی دارند؟ به صورت کلی، سازمان‌های بین‌المللی آسیب دیدگی شغلی را اینطور تعریف می‌کنند: یک آسیب دیدگی شخصی یا شغلی که به خاطر رخ دادن حادثه در محیط کاری ایجاد می‌شود. زمانی که کارمندان یا کارگران یک مجموعه حین انجام کار به خاطر وجود شرایط خاص دچار آسیب دیدگی می‌شوند، آسیب دیدگی شغلی رخ داده است.
جالب است بدانید که آسیب‌ها و بیماری‌های شغلی مباحث چالش برانگیزی به حساب آمده و افراد را طی بازه‌های زمانی مختلفی به خود درگیر می‌نمایند. آسیب‌های شغلی معمولاً غیر منتظره هستند. مسلماً هیچکس نمی‌تواند برای آسیب دیدگی در محیط کار برنامه‌ریزی نماید. گاهی اوقات آسیب‌های وارد شده در یک محیط کاری به افراد کوچک و ساده هستند. مثلاً گاهی اوقات کارمندان به زمین برخورد کرده و یک آسیب ساده می‌بینند. گاهی اوقات هم آسیب دیدگی‌های شغلی، جان کارگران را تهدید کرده و گاهی اوقات باعث مرگ آن‌ها می‌شود! اینجاست که بررسی آسیب دیدگی‌های شغلی و توجه به موارد قرار گرفته در این لیست، اهمیت زیادی پیدا می‌کند.

آسیب‌ها و بیماری‌های شغلی می‌تواند دسته‌بندی‌ها و زیر شاخه‌های گسترده‌ای را در خود جای داده باشد. گاهی اوقات این آسیب دیدگی‌ها به خاطر رفتار خشونت‌آمیز ایجاد شده و گاهی اوقات هم به خاطر سهل انگاری خود فرد رخ می‌دهند. ریشه‌یابی و پیدا کردن علت آسیب‌های شغلی برای بررسی دقیق این مسأله اهمیت زیادی دارد. در اکثر مواقع قصور از سمت مدیریت باعث ایجاد آسیب دیدگی‌های شغلی می‌شود. اینجاست که قانون و قوه قضاییه به مسأله ورود پیدا می‌کنند تا حق کارمندان را به صورت کامل بگیرند.
جالب است بدانید که آسیب‌ها و بیماری‌های شغلی ایجاد شده در محیط‌های صنعتی، گاهی اوقات روی عملکرد فیزیکی افراد تاثیر‌گذار هستند. اگر آسیب‌های وارد شده به فرد جدی شود، احتمال اینکه او بتواند مجدداً مشغول به کار شود، کاهش می‌یابد. اینجاست که تدوین سیاست‌های مدیریتی و نظارتی پر بازده برای کاهش سطح آسیب دیدگی کارمندان یا کارگران یک مجموعه، به مسأله‌ای مهم و کلیدی تبدیل می‌شود. مدیران با استفاده از سیاست‌های نوین، به راحتی می‌توانند نسبت به کنترل محیط کاری خود اقدام نمایند. البته که این سیاست‌ها گاهی اوقات نتایج معکوس داده و باعث آسیب دیدن بیشتر افراد می‌شوند.

ضرورت بررسی آمار آسیب‌ها و بیماری‌های شغلی

آیا بررسی آمار مربوط به آسیب‌ها و بیماری‌های شغلی هم اهمیت زیادی دارد؟ مسلماً بله! هر ساله سازمان‌ها و نهاد‌های مربوطه در کشور‌های مختلف جهان، آمار آسیب دیدگی کارمندان در محیط شغلی خود را منتشر می‌کنند. به خاطر داشته باشید که جلوگیری از آسیب دیدگی شغلی اهمیت زیادی دارد. کارشناسان با بررسی آمار و داده‌های مربوط به آسیب‌های شغلی در یک منطقه، می‌توانند عوامل مؤثر روی این آسیب دیدگی را شناسایی و بهترین راه حل را تدوین نمایند. البته که شناسایی راه حل برای آسیب دیدگی‌ها و بیماری‌های شغلی کار راحتی نیست.

به صورت کلی، توجه به آمار‌های منتشر شده از آسیب‌ها و بیماری‌های شغلی می‌تواند این روند را سریع‌تر و راحت‌تر نماید. سازمان‌های بین‌المللی مطرحی همچون ilostat، روش‌های متنوعی را برای محاسبه آمار و میزان آسیب دیدگی شغلی مورد استفاده قرار می‌دهند. بر اساس تحقیقات صورت گرفته توسط این منابع، نرخ به روز صدمات شغلی فوتی برابر است با تعداد موارد جدید آسیب‌های شغلی منجر به فوت تقسیم بر تعداد کارگران حاضر در گروه ضرب در ۱۰۰ هزار. با این فرمول، کارشناسان و مسئولین یک کشور به راحتی می‌توانند نسبت به بررسی وضعیت آسیب دیدگی‌های شغلی و سطح مرگ و میر اقدام نمایند.

آمار آسیب‌ها و بیماری‌های شغلی چگونه محاسبه می‌شود؟

همانطور که در قسمت‌های قبل‌تر هم به این مسأله مهم و کلیدی اشاره کردیم، در حال حاضر راه‌های زیادی برای محاسبه آمار مربوط به آسیب‌ها و بیماری‌های شغلی در اختیار کاربران قرار گرفته است. هر کدام از این راه‌ها و روش‌های محاسبه میزان آسیب دیدگی کارگران، یک سری مزایا و معایب خاص را در خود جای داده‌اند. به صورت کلی، کارشناسان فعال در حوزه‌های مختلف علم آمار تکنیک‌های دقیقی را برای دنبال کردن این پروسه مورد استفاده قرار می‌دهند.
تقسیم تعداد کارگران آسیب دیده در یک بازه زمانی مشخص بر تعداد کل کارگران فعال در محیط کار و ضرب آن‌ها در عدد صد یکی از همین روش‌های محبوب به حساب می‌آید. با استفاده از این فرمول کارشناسان می‌توانند نسبت به محاسبه میزان آسیب دیدگی شغلی طی یک بازه زمانی خاص اقدام نمایند. البته، به خاطر داشته باشید که این فرمول برای همه مناطق کاربرد ندارد. در کل موارد مذکور از جمله ساده‌ترین فرمول‌هایی به حساب می‌آیند که برای محاسبه میزان آسیب دیدگی افراد و شرایط آن‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرند. استفاده از نرم‌افزار‌های تخصصی برای محاسبه دقیق آمار، همواره نتایج مطلوبی را برای کاربران به همراه خواهد داشت.

از چه منابعی می‌توان مهم‌ترین آسیب‌های شغلی را بررسی نمود؟

داده‌ها و اطلاعات مربوط به آسیب‌ها و بیماری‌های شغلی را می‌توان از منابع متنوعی دریافت نمود. به عبارت دیگر، این مبحث را می‌توان از زوایای متنوعی بررسی کرد. برخی از داده‌های ایجاد شده در این زمینه، مربوط به گزارش‌های تیم مدیریت یک مجموعه هستند. مدیران همواره اطلاعات دقیقی از میزان آسیب دیدگی کارکنان و کارمندان خود را در اختیار دارند. بررسی لیست‌های ایجاد شده توسط مدیران یک مجموعه یا سازمان به کارشناسان اجازه می‌دهد تا میزان آسیب دیدگی‌های شغلی را به صورت دقیق مورد بررسی قرار دهند. از جمله آمار‌هایی که در این دسته‌بندی قرار می‌گیرند، می‌توان به آمار بیمه، آمار بررسی نیروی کار و آمار بررسی وضعیت امنیت مجموعه اشاره نمود.

جدا از این مسأله، برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد آسیب‌ها و بیماری‌های شغلی می‌توان به نظرسنجی‌های انجام شده در سطح سازمان، منطقه‌ای یا ملی اشاره نمود. این نظرسنجی‌ها توسط خود کارکنان پر شده و از طریق آن کارشناسان می‌توانند میزان آسیب‌های ایجاد شده برای کارکنان در یک مجموعه خاص را مورد بررسی قرار دهند. البته که میان همه این موارد، ما باید بتوانیم بهترین مرجع را بیابیم. بهترین مرجعی که شما می‌توانید آن را برای کسب اطلاعات در مورد آسیب دیدگی‌های شغلی مورد استفاده قرار دهید، به آمار‌های ملی منتشر شده توسط سازمان‌های کشوری اشاره دارد. گزارش سالانه آسیب دیدگی‌های شغلی ایجاد شده در یک منطقه، به شما کمک می‌کند تا این روند را با دقت بررسی نمایید.

البته که برخی از این آمار‌ها، یک سری محدودیت‌های خاص را جلوی پای کاربران قرار می‌دهند. مثلاً برخی از آمار‌ها فقط حاوی آسیب دیدگی‌های جزئی بوده و آسیب دیدگی‌های شدید را به همراه ندارند. این در حالی است که برخی از نهاد‌های ملی، فقط وضعیت آسیب دیدگی‌های شدید را مورد بررسی قرار می‌دهند. اگر شما به دنبال تحقیق روی یک موضوع خاص هستید، لزوماً باید محدودیت‌های آماری خود را مشخص و بر همان اساس تصمیم‌گیری داشته باشید.

بررسی شایع‌ترین آسیب‌ها و بیماری‌های شغلی

حال که همه مباحث مقدماتی را پشت سر گذاشتیم، بیایید به سراغ شایع‌ترین آسیب‌ها و بیماری‌های شغلی برویم. بسته به منطقه و محیط کار، افراد می‌توانند با آسیب دیدگی‌های مختلفی مواجه شوند. مسلماً هر کدام از این آسیب دیدگی‌ها، یک سری محدودیت‌های خاص را نیز برای کارگران ایجاد می‌نمایند. پس قبل از اقدام برای بررسی آسیب دیدگی، شما باید محدوده جغرافیایی مد نظر خود را به صورت کامل مشخص نمایید. از نظر جهانی، به ازای هر هزار کارگر طی ۳. ۵ سال، بیش از ۳۵۰ هزار آسیب دیدگی شدید و ۳۰۰ میلیون آسیب دیدگی جزئی برای افراد رخ می‌دهد. این آسیب‌ها می‌توانند طول عمر کارگران را حدود ۳ سال کاهش دهند.

از جمله آسیب پذیر‌ترین شاخه‌های کاری در سطح بین‌المللی، می‌توان به کشاورزی، ماهی‌گیری، آهنگری، ساختمان‌سازی و کارگری در صنایع مختلف اشاره نمود. البته که این موارد فقط مربوط به شغل‌های آسیب‌پذیر و آسیب دیدگی‌های موجود در آن‌ها هستند. به نظر شما متداول‌ترین نوع آسیب دیدگی چیست؟ سر خوردن، زمین خوردن و سقوط از ارتفاع از جمله متداول‌ترین و رایج‌ترین انواع آسیب دیدگی به حساب می‌آیند. البته که اکثر آسیب دیدگی‌های ایجاد شده در این زمینه شدید نبوده و فقط یک ضربه کوچک را به بدن کارگران وارد نموده‌اند.

تفاوت بیماری‌های شغلی در محیط‌های صنعتی و اداری

البته که برای بررسی دقیق آسیب‌ها و بیماری‌های شغلی، ما باید به فاکتور‌های مهمی‌همچون محیط رخ دادن حادثه هم توجه داشته باشیم. حادثه‌های مربوط به محیط کار می‌توانند انواع و دسته‌بندی‌های زیادی داشته باشند. مسلماً هر کدام از این دسته‌بندی‌ها، به نحوی خاص روند انجام آزمایش و تحقیق را تحت تاثیر خود قرار خواهند داد. بیماری‌های شغلی را می‌توان هم در محیط‌های صنعتی و هم در محیط‌های اداری بررسی نمود.

در محیط‌های صنعتی و کارگاهی یا ساختمان‌سازی، اکثر آسیب‌ها و بیماری‌های شغلی به موارد فیزیکی و خارجی مربوط هستند. یعنی کارگران بر اثر سقوط، ضربه خوردن یا رفتار خشونت‌آمیز با مشکلات و بیماری‌های مختلف مواجه می‌شوند. مسلماً استفاده از تابلو‌های مخصوص و توجیه کردن کارگران، می‌تواند روند انجام فعالیت‌های خاصی همچون تامین امنیت کارکنان را تحت تاثیر خود قرار دهد.

در محیط‌های اداری و غیر صنعتی، اکثر آسیب دیدگی‌ها، به بیماری‌های ویروسی و آسیب دیدگی‌های ذهنی اشاره دارند. از آنجایی که در یک محیط اداری احتمال ورود آسیب فیزیکی به افراد پایین است، معمولاً یک کارمند مریض می‌تواند بیماری‌های مختلف را میان همه کارمندان و افراد شاغل در آن مجموعه، پخش نماید. لازم به ذکر است که آسیب‌ها و بیماری‌های قرار گرفته در این زمینه، می‌توانند از نظر روانی هم انسان را تحت تاثیر خود قرار دهند. بر اساس تحقیقات صورت گرفته، بیماری‌های روانی در یک محیط اداری متداول‌تر از بیماری‌های جسمی‌و فیزیکی می‌باشد.

آیا آسیب‌ها و بیماری‌های شغلی می‌توانند منجر به شکایت شوند؟

زمانی که یک کارگر یا کارمند با آسیب‌ها و بیماری‌های شغلی مواجه می‌شود، بسته به شرایط می‌تواند نسبت به شکایت از کارفرما یا مدیران یک مجموعه اقدام نماید. آسیب‌ها و بیماری‌های مربوط به محیط‌های شغلی، همواره روی سلامتی افراد و نحوه عملکرد فیزیکی و روانی آن‌ها هستند. تا امروز قوانین بین‌المللی متنوعی برای شکایت از کارفرمایان تدوین شده است. هر کدام از این قوانین، به نحوی خاص روند بهبود و بررسی سطح سلامتی متقاضیان را تحت تاثیر خود قرار می‌دهند.

در کشور‌هایی همچون آمریکا، هر ایالت قوانین خاص خود را برای شکایت بر اثر آسیب‌های شغلی تدوین کرده است. مثلاً در ایالت کالیفرنیا، کارگران به راحتی نمی‌توانند از مدیران خود شکایت کنند. البته که این مسأله یک سری استثنا‌های خاص را در خود جای داده است. مثلاً اگر شما به خاطر حمله مدیر خود مجروح شده باشید، حق شکایت در اختیارتان قرار می‌گیرد.

• اگر تصمیم اشتباه مدیر یا غفلت او باعث آسیب دیدن شما شود، حق شکایت خواهید داشت.
• اگر شما به خاطر یک محصول خراب تهیه شده توسط واحد مدیریت آسیب ببینید، حق شکایت خواهید داشت.
  • اگر مدیر شما تجهیزات امنیتی یا حفاظتی را از روی وسایل صنعتی حذف کند، احتمال آسیب دیدن افزایش می‌یابد.
  • اگر آسیب دیدگی به خاطر حذف تابلو‌های خاص همچون “زمین خیس است” رخ دهد، شما حق شکایت خواهید داشت.
  به خاطر داشته باشید که قوانین کشور ایران برای شکایت به خاطر آسیب‌ها و بیماری‌های شغلی با سایر نقاط جهان کمی‌تفاوت دارد. هنگام وقوع هر نوع حادثه ناشی از کار، چندین مقصر وجود دارد. گاهی اوقات کارفرمایان تجهیزات ایمنی مورد نیاز را برای کارگران تامین نکرده‌اند. این مسأله باعث آسیب دیدن و ایجاد یک پرونده حقوقی برای کارفرمایان خواهد شد. کارفرمایان باید بر اساس مصوبه‌های شورای عالی حفاظت فنی برای تامین سلامت، بهداشت و حفاظت کاربران در یک محیط کاری، تجهیزات مورد نیاز را در اختیار کاربران قرار دهند. در صورتی که کارفرما تجهیزات امنیتی مورد نیاز را به دستی تامین نکند، با آسیب‌های جدی مواجه خواهد شد.